Upał uderzy najmocniej po południu. Pierwsze sygnały łatwo przegapić

Gdy słońce podnosi temperaturę, zagrożenie zaczyna się od rzeczy, które łatwo zbagatelizować – pragnienia, ciężkości w głowie i spadku koncentracji. Powiat Jasielski przypomina, że w czasie upału organizm szybciej się odwadnia, a w skrajnym przypadku może dojść do udaru cieplnego albo słonecznego. Najwyższa temperatura zwykle pojawia się po południu, więc ostrożność powinna zacząć się wcześniej, zanim pojawi się osłabienie. Najwięcej uwagi trzeba dziś poświęcić dzieciom, seniorom, kierowcom i zwierzętom.

• Objawy, które mogą poprzedzać poważne zagrożenie
• W domu, w pracy i w samochodzie liczą się drobne decyzje
• Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują dziś najwięcej uwagi

Objawy, które mogą poprzedzać poważne zagrożenie

Przy wysokiej temperaturze niepokojące sygnały potrafią pojawić się szybciej, niż się wydaje. Do najczęstszych należą:

• zmęczenie
• silny ból i zawroty głowy
• nudności
• gorączka
• szum w uszach
• drgawki
• przyspieszone bicie serca
• szybszy oddech
• wzrost temperatury ciała do poziomu zagrażającego życiu

W takiej sytuacji nie warto czekać, aż objawy same przejdą. Jeśli pojawiają się zawroty głowy, osłabienie, niepokój, silne pragnienie albo ból głowy, trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112 i – jeśli to możliwe – przenieść się do chłodniejszego miejsca. Upał wpływa też na układ nerwowy, dlatego może wywoływać ospałość, rozdrażnienie i gorszą koncentrację, a to szczególnie ważne za kierownicą.

Osoby przyjmujące leki powinny zachować dodatkową czujność i w razie wątpliwości skontaktować się z lekarzem. Przy odwodnieniu zmienia się bowiem nie tylko samopoczucie, ale też działanie leków i gospodarka wodno-elektrolitowa organizmu.

W domu, w pracy i w samochodzie liczą się drobne decyzje

W najgorętszych godzinach dnia najlepiej ograniczyć dopływ rozgrzanego powietrza do mieszkania. Pomaga zamknięcie okien i żaluzji, zwłaszcza po stronie nasłonecznionej, a wietrzenie warto zostawić na wczesny ranek i noc – o ile pozwalają na to warunki bezpieczeństwa. Liczy się też ubranie: lekkie, przewiewne, najlepiej z naturalnych tkanin i w jasnych kolorach.

Powiat Jasielski przypomina również, by nie przechodzić gwałtownie z klimatyzowanych pomieszczeń na skwar na zewnątrz. Taki skok temperatur może skończyć się szokiem termicznym, szczególnie u osób starszych i bardzo młodych.

W upał nie służy też forsowny wysiłek fizyczny w najgorętszej porze dnia. Bieganie, dłuższa praca w słońcu albo intensywny spacer bez przerwy mogą doprowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni, przegrzania, a nawet udaru cieplnego. W samochodzie zagrożenie rośnie jeszcze bardziej, bo wysoka temperatura odbija się na koncentracji. Podczas podróży warto robić częstsze postoje i wybierać miejsca w cieniu.

Przy wodzie też potrzebna jest rozwaga. Po opalaniu nie należy wskakiwać do niej od razu. Najpierw dobrze jest opłukać ciało, zwłaszcza twarz i klatkę piersiową, a dopiero potem powoli wejść do wody.

W upalne dni warto też pilnować jedzenia i picia. Najlepiej sprawdzają się lekkie posiłki z warzyw i owoców, a do tego dużo wody, najlepiej niegazowanej. Trzeba unikać tłustych, smażonych i ciężkich dań, bo organizm i tak pracuje wtedy na podwyższonych obrotach. Wysoka temperatura sprzyja rozwojowi bakterii salmonelli, dlatego nie powinno się sięgać po potrawy z surowymi jajkami. Do tego dochodzi prosta zasada, o której łatwo zapomnieć – alkohol przyspiesza odwodnienie.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują dziś najwięcej uwagi

Największe ryzyko dotyczy dzieci i osób starszych. Żadnego z nich nie wolno zostawiać w zaparkowanym samochodzie, nawet na krótko. W nagrzanym aucie temperatura może dojść do 50–60°C, a to już warunki, w których zagrożenie rośnie błyskawicznie.

Dzieci w czasie upału najlepiej chronić przed wyjściem na zewnątrz, jeśli nie jest to konieczne. Gdy wyjście jest nieuniknione, potrzebna jest lekka, jasna, przewiewna odzież i czapka, najlepiej z daszkiem. Pomaga też osłona wózka parasolką, nawet wtedy, gdy stoi w cieniu. Napojów nie powinno się podawać lodowatych – lepsza będzie woda mineralna, sok albo letnia herbata ziołowa czy owocowa. Kąpiel też powinna być w letniej, nie zimnej wodzie.

Seniorzy powinni zachować podobną ostrożność. Jeśli wyjście z domu jest niezbędne, konieczne jest nakrycie głowy. Osoby starsze przyjmują zwykle więcej leków, a przy odwodnieniu ich stężenie w organizmie może wzrosnąć do poziomu niebezpiecznego dla zdrowia. W ich przypadku obserwacja samopoczucia ma więc szczególne znaczenie. Dla pracujących seniorów ważne są też zalecenia dla pracodawców opisane w poradniku „Dobry klimat w pracy”.

Warto pamiętać również o zwierzętach. Psy i inne zwierzęta stałocieplne nie mają gruczołów potowych, więc chłodzą organizm inaczej – psy robią to między innymi przez dyszenie. Zostawienie zwierzęcia w aucie na słońcu może skończyć się tragedią.

Na końcu zostaje jeszcze ochrona przed słońcem, która ma sens tylko wtedy, gdy jest stosowana rozsądnie. Krem z filtrem SPF ogranicza ryzyko oparzeń, ale nie daje pełnej osłony. Poziomy ochrony wyglądają następująco:

• SPF 2–6 – słaby
• SPF 9–12 – średni
• SPF 15–25 – wysoki
• SPF 30–50 – bardzo wysoki
• SPF powyżej 50 – ultra wysoki

Kosmetyk trzeba nałożyć przed wyjściem na słońce, a potem ponawiać jego użycie po spoceniu się, po pływaniu i po wytarciu skóry ręcznikiem. Na ciało dorosłej osoby potrzeba mniej więcej sześciu łyżeczek preparatu. Warto też pilnować godzin – najmocniejsze promieniowanie UV przypada zwykle między 12.00 a 13.00, a najwyższa temperatura na zewnątrz pojawia się najczęściej między 15.00 a 18.00. Gdy termometr przy powierzchni ziemi pokazuje ponad 30°C, zaczyna się upał, który potrafi szybko dać o sobie znać.

na podstawie: Powiat Jasło.