Dymki, które zmieniły polski komiks - Orient Men wchodzi do Jaśła

W bibliotecznych murach przy Kołłątaja zawita właśnie coś, czego nie da się przeczytać po prostu od deski do deski. To wystawa, która wymaga nachylenia się nad każdym kadrem, bo Tadeusz Baranowski nie pozwalał czytelnikom przechodzić obojętnie - ani wtedy, gdy tworzył dla “Świata Młodych”, ani dziś, gdy jego prace wracają do życia w nowym pokoleniu.

• Skąd się bierze woda sodowa i dlaczego warto to sprawdzić na własne oczy
• Belgijska przerwa i powrót do korzeni
• Gdzie i kiedy złapać Baranowskiego w Jaśle

Skąd się bierze woda sodowa i dlaczego warto to sprawdzić na własne oczy

Baranowski to postać, która w polskim komiksie zrobiła to, czego nikt wcześniej nie odważył się próbować. Absolwent warszawskiej ASP w latach 70. zaczynał od klasycznych publikacji, ale szybko zaczął demolować reguły. Jego bohaterowie - Orient Men z charakterystycznym wdziękiem, Kudłaczek o nieprzewidywalnej naturze czy profesor Nerwosolek mieszkający na antresolce - nie tylko żyli własnym życiem, ale regularnie wychodzili poza ramy opowieści, żeby pogadać z samym autorem albo z czytelnikiem.

To nie był komiks dla leniwych. Baranowski eksperymentował z kompozycją plansz, mieszał surrealizm z absurdem, a przy tym trzymał poziom słownych kalamburów, które rozbrajały zarówno dzieciaki, jak i dorosłych. Jego albumy - “Skąd się bierze woda sodowa”, “Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa”, “Podróż smokiem Diplodokiem” - to dzieła, które dziś brzmią jak manifest niezależności artystycznej.

Belgijska przerwa i powrót do korzeni

W połowie lat 80. artysta wyjechał do Belgii, gdzie pracował dla legendarnego magazynu “Tintin”. Współpraca z takimi nazwiskami jak Jean Dufaux czy Michel de Bom to poziom, o którym polscy twórcy mogli wtedy tylko marzyć. Ale Baranowski nie zatracił się w zachodnim rynku - wrócił, by w 2012 roku oficjalnie zamknąć komiksowy rozdział i skupić się na malarstwie.

Za całokształt dostał Srebrny Medal “Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Ale prawdziwa nagroda to to, że jego prace wciąż działają jak pierwszy dzień.

Gdzie i kiedy złapać Baranowskiego w Jaśle

Wystawa z archiwalnych zbiorów stowarzyszenia LBNkomiX z Lublina stanie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle przy ul. Kołłątaja 1 przez cały czerwiec 2026. To szansa, żeby zobaczyć oryginalne prace, zrozumieć, dlaczego polski komiks mógł być kiedyś tak odważny, i przekonać się, że inteligentny humor nie potrzebuje aktualizacji.

Warto przyjść z dziećmi - ale też bez nich. Baranowski pisał dla wszystkich, którzy umieli czytać między kreskami.

na podstawie: Biblioteka Jasło.